مرکز توسعه سرمایه گذار مهندس رحیم دانشور

  جزوه پرورش قارچ صدفی طبق استاندارد سازمان فنی و حرفه ای  100 ساعت                 مرکز آموزش فنی و حرفه ای کلاله رحیم دیرفرد   پرورش قارچ صدفي تاریخچه قارچ آشنایی بشر با قارچ به دوران باستان باز می گردد و از آثار به جای مانده در آن زمان می توان تشخیص داد که انسان هایی که در آن دوران می زیسته اند به قارچ بعنوان یک شکار می نگریسته و به دلیل ارزش غذایی بالا و نقش آن در درمان بیماری ها اهمیت خاصی برای آن قائل بوده اند. این که قارچ بعنوان یک مادۀ غذایی و داروئی مورد مصرف انسان های آن عصر قرار می گرفته بخوبی روشن است اما این که آیا انسان ها در عصر باستان از روشهای تولید قارچ اطلاعاتی در اختیار داشته و یا به کشت و پرورش آن می پرداختند هنوز در هاله ای از ابهام قرار دارد و طبق اسناد تاریخی به اثبات نرسیده است. با مطالعه اسناد تاریخی می توان دریافت که در گذشته اقوام مختلفی در گوشه و کنار جهان در فرهنگ خود برای قارچ جایگاه خاصی قائل بوده و به مصرف، مطالعه و پرورش آن علاقه نشان می داده اند بطوریکه با مطالعه در تاریخ اقوام سرخپوست ساکن آمریکای جنوبی می توان دریافت که آن ها در مراسم مذهبی خود از عصارۀ نوعی قارچ سمی بعنوان مواد توهم زا استفاده و آن را مقدس می دانسته اند و یا این که تاریخ مردم شبه قارۀ هند ثابت کرده که اقوامی از این منطقه در 3000 سال پیش در نوشتار های علمی خود اشاره به تقسیم بندی قارچ ها به انواع خوراکی ـ داروئی و سمی داشته اند و این خود گواه بر تلاش این اقوام در مطالعه و شناخت قارچ است و بالاخره این که اقوامی از ساکنین آسیای شرقی در حدود 2000 سال قبل با الهام از ساده ترین روش های طبیعی اقدام به پرورش قارچی به نام شی تا که (SHII TAKE) می نموده اند. کشت و پرورش قارچ به شکل کنونی نیز به زمان های نه چندان دور باز می گردد. اولین بار کشاورزان فرانسوی در چند صد سال پیش اقدام به پرورش قارچ دکمه ای به شیوه های سنتی نموده و سپس در سایر کشور ها این شیوه رایج گردید. کشت و پرورش قارچ دکمه ای به صورت صنعتی نیز اولین بار توسط کشاورزان آمریکایی صورت پذیرفت و استفاده از این تکنولوژی به سرعت در اروپا و سپس و در میان کشور های آسیایی متداول گردید.پرورش قارچ دکمه ای نیز در کشور ما ابتدا در سال 1337 در منطقۀ کن تهران بصورت سنتی و پس از آن در سال 1353 بصورت صنعتی اجراء گردید ، در سال های اخیر نیز از 1917 در جهان و 1364 در کشور ما توجه خاصی به پرورش قارچ صدفی با احداث واحدهای تولیدی گردیده و رفته رفته جایگاه خاصی پیدا نموده است. ارزش غذایی و داروئی گونه های مختلف قارچ دارای میزان و انواع متفاوتی از پروتئین و ویتامین ها بوده و همین عامل باعث گردیده استفاده از قارچ بعنوان یک منبع غذایی غنی از پروتئین جایگاه خاصی در سبد غذایی مردم اکثر کشور های جهان به خود اختصاص دهد. در اکثر کشور ها مردم قارچ را به صورت روزانه همانند سبزیجات و میوه ها مصرف و به دلیل درک اهمیت استفاده از قارچ در حفظ سلامت خانواده ارزش خاصی برای آن قائل هستند و این امر به صورت یک عادت روزانه درآمده و در تمام وعده های غذایی شامل صبحانه ـ نهار ـ شام حتی به صورت سس و سالاد مورد استفاده قرار می گیرد. میزان پروتئین موجود در قارچ ها از اکثر حبوبات و سبزیجات بیشتر بوده و گرچه این میزان از پروتئین موجود در گوشت ها کمتر است اما گران بودن قیمت گوشت و شرایط سخت در تولید آن و نیز خطرات احتمالی در آلودگی آن موجب گردیده تا قارچ جایگزین مناسبی برای گوشت به حساب آمده و علاوه بر این مزایا دارای انواع ویتامین ها از جمله ویتامین A سری ویتامین های E-D-C-B و K می باشد و کمبود هر یک از این ویتامین ها موجب بیماری های متعددی در انسان خواهد شد. وجود مواد معدنی متعدد مانند سدیم ـ پتاسیم ـ روی ـ مس ـ منگنز ـ آهن ـ کلسیم ـ مولبیدن و سایر موارد معدنی دیگر از جمله خواص قارچ ها در تأمین سلامت انسان محسوب می گردد. انرژی ایجاد شده توسط قارچ با در نظر گرفتن ارزش غذایی آن بسیار مطلوب بوده و گرچه در گونه های مختلف قارچ متفاوت می باشد اما در اکثر رژیم های غذایی کم انرژی توصیه می شود. طبق تحقیقات بعمل آمده که نتایج آن در اکثر کتاب های موجود درج گردیده در یک نگاه کلی می توان گفت - میزان پروتئین موجود در قارچ های خوراکی در حدود 8/1 تا 9/5 درصد از وزن تر - قابلیت هضم این میزان پروتئین 70 تا 90 درصد - 18 اسید آمینه از 20 اسید آمینه ضروری بدن انسان در قارچ های موجود - میزان کربوهیدرات موجود در قارچ ها حداقل 2/4 درصد وزن تر - میزان چربی های موجود در قارچ ها کم و در حدود 1/0 تا 3/0 درصد وزن تر - میزان انرژی ایجاد شده توسط قارچ ها در حدود 85 تا 125 کیلوژول به ازای هر 100 گرم می باشد. مزایای کشت و پرورش قارچ تعدد مزایای کشت و پرورش قارچ در گذشته موجب می گردید تا کشور هایی که به تکنولوژی تولید این محصول دست یافته بودند آن را فاش نکرده و در اختیار سایر کشور ها قرار ندهند اما امروزه محققان و تولید کنندگان کشور های مختلف جهان، تلاش به مبادلۀ اطلاعات، تجربیات و تحقیقات علمی میان کشور های تولید کننده داشته و با برقراری و گسترش هرچه بیشتر این مبادلات سعی در آگاهی مردم نسبت به مزایای مصرف قارچ و به تبع آن گسترش تولید این مادۀ غذائی مفید دارند. از این رو کشور ما نیز باید بعنوان بک کشور در حال توسعه در راستای اجرای یکی از محور های مهم توسعه یعنی تأمین سلامت غذایی جامعه تلاشی گسترده را در جهت شناخت، مصرف و تولید این محصول با امکانات فراوان و بالقوۀ موجود آغاز نماید. گرچه تلاش های کمی هم در این زمینه صورت نگرفته اما در مقایسه با امکانات موجود باید پا را فراتر گذاشته سهم عمده ای از بازار های جهانی را به خود اختصاص دهیم و این در حالیست که سرانۀ مصرف قارچ در کشور ما هم اکنون پائین ترین میزان یعنی معادل 100 تا 200 گرم در سال را نشان می دهد و این عدد بسیار کوچکی در مقابل مزایای فراوان قارچ است که علت اصلی آن را می توان در عدم گسترش فرهنگ شناخت، مصرف، تولید و صادرات این محصول با ارزش جستجو کرد. آشنایی با مختصر مزایای تولید قارچ مسلماً این تفکر را ایجاد می نماید که توجه به این محصول هر نوع خواسته ای را که یک تولید کننده از تولیدات خود دارد برآورده می سازد. از جمله این مزایا عبارتند از 1- نیاز به فضای کم- کشت قارچ را در هر مکانی حتی به وسعت یک کیسه پلاستیکی به قطر 50 سانتیمتر نیز می توان انجام داد در صورتی که واحد های استاندارد تولیدی مساحتی معادل 78 مترمربع طبق الگوی کشور هلند دارند. 2- نیاز به سرمایۀ کم- کشت قارچ در یک کیسه حداکثر با مبلغی معادل 1000 تومان امکان پذیر است در حالیکه هزینۀ تولید یک دوره قارچ در یک سالن 78 متر مربعی استاندارد برای به دست آوردن یک تن محصول شامل هزینه های آب ـ برق ـ سوخت ـ بذر ـ بستر ـ آفت کش ـ استهلاک ساختمان و تاسیسات و نیروی کارگری فقط 350،000 تا 450,000 تومان است. 3- زود بازدهی محصول - یک دورۀ کامل پرورش قارچ شامل دوره های کاشت ـ داشت و برداشت به صورت غیر حرفه ای حداکثر 60 روز و به صورت حرفه ای حداکثر 35 روز می باشد. 4- راندمان بیولوژیکی بالا- میزان باردهی محصول در مورد قارچ های صدفی اغلب بیش از 100درصد بوده و این میزان محصول قارچ را در ردیف محصولات با راندمان بیولوژیکی بالا در دنیا قرار داده است. 5- امکان کشت در هر آب و هوایی - علاوه بر این که قارچ ها به طور طبیعی دراکثر نقاط جهان رشد می کنند اما کشت کنترل شده آن ها نیز به دلیل امکان ایجاد محیطی در سالن های تولید تقریباً در هر نوع آب و هوایی امکان پذیر بوده و از این حیث هیچگونه محدودیتی وجود ندارد. 6- امکان تهیۀ مواد اولیه در داخل کشور- عمده ترین مواد اولیه در تولید انواع قارچ کاه ـ کود مرغی و بذر است که در حال حاضر در کشور ما به وفور و با قیمت مناسب قابل تهیه می باشد. 7- امکان صادرات محصول- صادرات این محصول در انحصار نبوده و به راحتی می توان قارچ تازه و یا انواع فرآورده های آن را به کشور های مختلف صادر و از درآمد خاص حاصل از صادرات این محصول با ارزش برخوردار شد. 8- فرآورده های جنبی متعدد - از قارچ می توان فرآورده های جنبی متعددی همچون ترشی ـ مربا ـ شور ـ بلنچ ـ منجمد ـ خشک ـ پودر ـ کالباس ـ برگر ـ کنسرو و یا سایر فراورده های دیگر را بدست آورد که علاوه بر ایجاد تنوع در مصرف محصول ارزش افزوده فراوانی را به همراه خواهد داشت. 9- جوانب مختلف صنعت - علاوه بر مصرف قارچ در صنایع مختلف داروئی و غذایی تولید آن را نیز می توان در هر سطحی یعنی تولید خانگی جهت مصارف خانگی ـ تولید جانبی به منظور تأمین کمک هزینه های زندگی و نیز تولیدات صنعتی جهت مصارف داروئی و غذایی انجام داد که هر تیپ از تولیدات فوق و به هر منظور در مقایسه با طیف متعددی از تولیدات دیگر نیاز به سرمایه گذاری بسیار کمتری دارد. 10- زیبائی صنعت - تولید قارچ چه به صورت تفریحی ـ خانگی و یا صنعتی از زیبائی خاصی برخوردار بوده و تولید آن همواره انسان را به هیجان آورده و موجب شگفتی می گردد این امر حاصل زیبائی صنعت بوده و همواره افراد زیادی را به خود جلب نموده است. بررسی صنعت امروزه در اکثر کشور های پیشرفته کشت و پرورش قارچ با تکنولوژی بالا و با استفاده از دستگاه های تمام اتوماتیک در مقیاس های وسیع به منظور مصارف داخلی ـ فرآورده سازی و نهایتاً صادرات صورت می پذیرد. این کارخانجات با تشکیل تعاونی های تولید و تجمیع سرمایۀ سهامداران راه اندازی و محصولات خود را به کشور های مختلف صادر می کنند. در کشور ما نیز امکان احداث کارخانجاتی از این قبیل و با تکنولوژی بالا قطعاً امکان پذیر است و در شرایطی حتی امکان مشارکت و استفاده از سرمایه گذاری خارجی نیز به دلیل وجود پارامتر های متنوع مورد نیاز جهت تولید انبوه قارچ در کشور از جمله وجود 11 اقلیم از 13 اقلیم موجود در جهان ـ فراوانی مواد اولیۀ ارزان قیمت ـ نیروی انسانی متخصص و غیر متخصص فراوان و ارزان قیمت ـ سوخت ارزان ـ زمین ـ وجود بازار های داخلی و خارجی متعدد ـ سهولت و امکان صادرات با هزینه های کم به دلیل نزدیکی به بازارهای عمدۀ مصرف خارجی ـ سرمایه های راکد و سرگردان ـ عدم اجرای پروژه های کلان در این بخش و سایر موارد دیگر وجود دارد اما متأسفانه و علیرغم تمامی فاکتورهای مثبت در تولید این محصول با ارزش همواره سعی گردیده که وانمود شود تولید قارچ در شرایط فوق العاده خاص و احداث و راه اندازی واحد های تولیدی کوچک بدون صرفه و صلاح اقتصادی و احداث و راه اندازی واحدهای بزرگ تر نیازمند سرمایه گذاری میلیاردی است و امکان فروش محصول وجود نداشته و اصلاً مردم قارچ را نمی شناسند و تمامی کسانی که در این زمینه سرمایه گذاری نموده اند ورشکست شده و تمامی علوم و آموزش هایی که در این رشته اعلام می شود ناقص و فاقد کاربرد عملی است. اما با بررسی عمیق تر و اندکی مطالعه می توان دریافت که در تمام کشور هایی که نقش عظیمی در تولید و صادرات قارچ داشته اند این روند به یکباره شکل نگرفته و این تولید کنندگان بزرگ نیز روزی کار خود را با روش های سنتی و ابزار ساده مرسوم در آن زمان شروع کرده و با پی بردن به مزایای فراوان و جایگاه پر اهمیت قارچ در میان سایر محصولات کشاورزی انگیزۀ لازم در توسعۀ هر چه بیشتر این محصول با استفاده از تکنیک های جدید را ایجاد نموده و رفته رفته گوی سبقت را از دیگران ربوده و اکنون با تبدیل شدن به بزرگترین صادرکنندگان قارچ جایگاه و درآمد قابل تأملی را برای خود تعریف نموده اند. داشتن تفکر مثبت ما را وادرا به اذعان این مهم می نماید که اگر هر خانم خانه دار ایرانی با هزینه ای معادل 1000 تومان و با در اختیار داشتن فضایی به اندازه 30 سانتیمتر مربع و با ساده ترین ابزار موجود در خانه بتواند به تولید خانگی قارچ بپردازد، ضمن کمک به اقتصاد خانواده کاری تفریحی همچون پرورش گیاهان تزئینی و شاید آسان تر از آن انجام داده و در نهایت به تولید قارچ بعنوان غذایی با ارزش پرداخته و علاوه بر توسعۀ فرهنگ تولید ولو کمترین مقیاس موجود به بالا بردن سرانۀ مصرف این محصول مفید کشاورزی کمک بزرگی را نموده است. همچنین تولید کوچک انگیزه های بزرگتری را در کودکان ما ایجاد کرده و با مشاهدۀ شرایط سادۀ پرورش قارچ ها آن ها را وا می دارد تا در آینده بتوانند با کمترین سرمایه ای به انجام کارهای تولیدی بپردازند. هزینۀ احداث یک واحد تولیدی استاندارد با مساحتی معادل 78 متر مربع طبق الگوی کشور هلند بعنوان بزرگترین صادر کننده قارچ دکمه ای دنیا شامل هزینه های ساخت سالن با بهترین مصالح ـ خرید و نصب تأسیسات متناسب با الگوهای علمی تولید ـ خرید تجهیزات مورد نیاز و هزینۀ یک دوره کشت قارچ به نرخ امروز بیشتر از پنج میلیون تومان نبوده در حالیکه این هزینه از هزینه راه اندازی بسیاری از مشاغل دیگر کمتر می باشد. همانگونه که قبلاً نیز ذکر گردید هزینۀ تولید یک کیلوگرم قارچ امروز بیشتر از 350 تا 450 نبوده در حالیکه قیمت فروش یک کیلوگرم قارچ فله ای درجه 2 در حال حاضر حداقل 2000 تومان بوده و عدم توازن بین عرضه و تقاضا به دلیل عدم سرمایه گذاری مناسب در این بخش و نیز کمبود محصول موجب گردیده که هیچگاه قیمت قارچ از این میزان تنزل نکرده و همواره رو به افزایش باشد. آشنایی با اصول قارچ صدفی در یک تقسیم بندی ساده و عامیانه می توان قارچ ها را در سه گروه قارچ های خوراکی ـ داروئی و سمی مورد شناخت و مطالعه قرار داد  از این میان قارچ های صدفی متنوعی یافت می شوند که از خواص داروئی و ارزش غذایی بالایی برخوردارند  قارچ های صدفی به طور طبیعی در مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیری اغلب بر روی اندام های زنده و مردۀ گیاهی رشد می کنند  بکارگیری روش های ساده و پرورش قارچ صدفی و نیز راندمان بالای تولید این محصول که اغلب بیش از 100 درصد می باشد این امکان را فراهم ساخته که در اکثر مناطق با فراهم ساختن شرایط محیطی لازم نسبت به کشت و پرورش این قارچ در مقیاس های محدود و یا غیر محدود اقدامات وسیعی صورت پذیرد . به منظور پرورش قارچ صدفی در مقیاس محدود در نظر داشتن شرایط و مراحل ذیل ضروری و پیشنهاد می گردد در صورت موفقیت، هر گونه اقدامی در جهت راه اندازی واحد های تولیدی را موکول به کسب دانش و مهارت فنی و تخصصی همچون اجرای الگو های استاندار نموده تا علاوه بر گام برداشتن به سمت سرمایه گذاری صحیح در تقویت انگیزه بعنوان یک تولید کننده مسیر های موفقیت را تجربه نمایند . شرایط مکانی  پرورش قارچ صدفی در هر مکان که فاقد آلودگی مانند آلودگی حاصل از وجود کودهای حیوانی باشد امکان پذیر بوده توصیه می شود مکان مورد نظر از پوشش سقف مناسب برخوردار تا از نوسانات شدید دمای محیط کاسته شود  بدین منظور می توان از فضاهای خالی موجود در منازل و آپارتمان ها نظیر زیر زمین ـ پارکینگ ـ انباری و یا هر مکان دیگر صرفنظر از وسعت آن استفاده نمود .       مواد اولیه  برای پرورش قارچ صدفی از کاه گندم خرد شده ـ بذر قارچ و کیسه پلاستیکی استفاده می شود . عوامل محیطی دما ـ رطوبت ـ نور و تهویه از عوامل مهم تولید قارچ صدفی می باشند . تهیۀ بستر قارچ صدفی جهت تهیۀ بستر قارچ صدفی به میزان 3 تا 4 کیلوگرم کاه خرد شده را در یک گونی از جنس پلاستیک قرار داده به وسیلۀ مقداری نخ نایلونی درب آن را بسته و در ظرفی که از قبل برای جوشاندن کاه در نظر گرفته ایم قرار داده و مقداری آب به آن اضافه می کنیم تا گونی به طور کامل در آب غوطه ور گردد سپس اقدام به گرم کردن آب تا رسیدن با دمای جوش می نماییم از زمانی که آب شروع به جوشیدن نمود به مدت 2 ساعت عمل پاستوریزه کردن کاه موجود در گونی را ادامه داده و سپس شعله مربوط را خاموش و آب ظرف را تخلیه نموده و گونی محتوی کاه را به صورت بسته در مکانی فاقد آلودگی قرار داده تا ضمن تخلیه کامل از آب موجود مرحله خنک سازی اولیه نیز صورت پذیرد . بذر زنی پس از اطمینان از تخلیۀ کامل آب کاه موجود در گونی آن را به مکانی بسته منتقل کرده و پس از ضدعفونی کردن کف محیط توسط مواد ضدعفونی کننده همچون الکل اقدام به تخلیۀ کاه از گونی و پهن نمودن آن در لایه ای به ارتفاع 15-10 سانتیمتر نموده و اجازه می دهیم تا کاه پهن شده ضمن خنک شدن نهایی مقداری دیگر از رطوبت خود را از دست بدهد به نحوی که با لمس نمودن و فشردن آن دست کمی مرطوب و هیچگونه گرمایی احساس نشود .پس از این مرحله کاه خشک موجود تبدیل به حدود 12-10 کیلوگرم کاه پاستوریزه و مرطوب گردیده که به طور معمول با 300 تا 500 گرم بذر بسته به میزان دلخواه از عملکرد بذر پاشی و مخلوط می گردد  برای انجام مراحل فوق دست ها از قبل می بایست توسط مواد ضدعفونی کننده همچون الکل کاملاً ضدعفونی گردند . آماده سازی کیسه کشت مخلوط تهیه شده در درون کیسه های پلاستیکی شفاف به ارتفاع 80 سانتیمتر و قطر 30 سانتیمتر ریخته شده و توسط نخ نایلونی درب آن بسته می شود  ضخامت کیسه های پلاستیکی باید متناسب باشد تا مانع از انتقال دما از محیط به بستر و یا بالعکس نگردد  باید توجه داشت به هنگام پر کردن کیسه ها از فشار دادن کاه و تخلیه اکسیژن موجود درون کیسه خودداری گردد . مراحل نگهداری کیسۀ آماده شده به مدت 3 هفته در دمای 24 درجۀ سانتیگراد و به دور از تابش مستقیم نور خورشید نگهداری می شود  در این مدت نیازی به رطوبت و تهویۀ مکان مورد نظر نیست ، پس از گذشت این مدت و پوشیده شدن حداقل 70 درصد سطح کیسه از تارهای سفید رنگ بنام ریسه(میسیلیوم) اقدام به ایجاد شکافهای بعلاوه ای شکل به طول 1 سانتیمتر و به فاصلۀ 10 سانتیمتر از هر جهت در پیرامون کیسۀ کشت نموده و با کاهش دما از 24 به 18 درجه سانتیگراد و افزایش رطوبت از طریق آبپاشی کف محیط و یا اسپری کردن آب روی کیسه ها و نیز تهویۀ هوای محیط چند نوبت در روز ، همچنین روشن نمودن یک عدد لامپ در ساعات تاریکی شرایط مناسبی را جهت باردهی قارچ فراهم می آوریم . برداشت محصول دورۀ برداشت محصول معمولاً طی 3 چین در 3 دورۀ 7 تا 10 روزه انجام شده و انتظار می رود با اعمال مراقبتهای صحیح و به موقع حداقل به میزان 3 تا 4 کیلوگرم قارچ تازه از هر کیسه برداشت شود.             از آنجايي كه پرورش قارچها معمولا” در محيطي بسته انجام مي شود؛ لذا قارچهاي صدفي را مي توان در هر منطقه جغرافيايي و با هر نوع آب و هوايي كشت كرد.اين قارچــــها مي توانند اختـــلاف درجه حرارت 16 تا 30 درجه سانتيگراد را تحمل كنند.  در يك انبار با مساحت 80 متر مربع :  در یک انبار ۸۰ متری بيش از يك تن قــارچ مي توان توليد كرد. زمان لازم براي اين كار حدود 2 ماه بوده و اولين برداشت پس از يك ماه بدست مي آيد. اين جزوه براي توليد قــارچ صدفي درسطحي پايين تراز اين ميزان نوشته شده بديهي است جهت توليد در مقياس بالا دانش فني بيشتري مورد نياز مي باشد؛ كه در كلاسهاي تئوري عملي ارائه خواهد شد .  فضاي مورد نياز : براي كشت قارچ صدفي مي توان از يك اتاق ؛ زيرزمين ؛ انبار متروكه ؛يا هرمكان خالي ديگر كه داراي سقف مناسب باشد استفاده نمود.اين مكان بايد توانايي نگهداري دماي اطاق راداشته باشد بطوريكه ؛ تاحد امكان از اختلاف شديد درجه حرارت جلوگيري كند .  محيط كشت قارچ صدفي :  محيط كشت قارچ صدفي از كاه گندم ؛ کاه جو ؛ کاه برنج ؛ تراشه چوب صنوبر.... تهيه مي شود. در اين كشت از خاك و كود استفاده نمي شود بنابراين هيچگونه آلودگي زيست محيطي ندارد .  نحوه كشت قارچ صدفي :  كاه وكلش خرد شده را يك شب در آب گذاشته تا كاملا”مرطوب ؛سپس مدت 2 تا 3 ساعت در آب جوش پاستوريزه مي شود .براي اين كارمي توان از يك بشكه خالي استفاده كرد .زمان پاستوريزه كردن از وقتي محاسبه ميشودكه آب به نقطه جوش رسيده باشد.جهت اطمينان خاطر بهتر است از دماسنج الكلي براي سنجش دماي آب جوش استفاده شود. سپس كــاه را آبكش كرده آنرا به حال خود رها مي كنند تا پس از چند ساعت خنك شود؛ بطوريكه بالمس كردن كاه با پشت دست ؛ هيچگونه گرمايي احساس نشود .  بذر زني :  پس از اينكه كاه كاملا خنك شد با 3 تا 5 درصد اسپان( اسپان= بذر قارچ ) مايه زني مي شود به اين منظوربراي هر 10كيلوگرم كاه پاستوريزه شده مقدار400 تا 500 گرم بذرقارچ اضافه و مخلوط ميشود. مخلوط حاصل درون كيسه هايي به قطر 45 تا50 سانتيمتربا ارتفاع 80 تا 150سانتيمتر ريخته سپس سطح آن كمي فشرده شده تا رطوبت كاه حفظ گردد. پس از بستن سر كيسه آنرا به محيطي كه از قبل بعنوان سالن كشت در نظرگرفته شده انتقال داده واز سقف آويزان ميكنند. مي توان كيسه هاي كشت شده را روي زمين هم قرار داد.  كنترل دما و نور :  از اولين روز كشت تا مدت 25 الي 30 روز دما روي 24 درجه سانتيگراد نگهداري شده ؛در صورت امكان محيط را تاريك مي كنند. نورخورشيد براي قارچ صدفي مناسب نيست.پس ازاينكه سطح كاه پوشيده ازتارهاي سفيد رنگ و ظريف قارچ صدفي شد. سوراخ هايی به فاصله 20 تا 25 سانتيمتر و به اندازه كف دست در اطراف كيسه كشت شده ايجاد و با آ بپاشي مداوم كف سالن رطوبت محيط را افزايش مي دهند . در اين زمان دما به 20 درجه سانتيگراد كاهش داده مي شود. وجود نور يك لامپ در اين زمان ضروري بوده و با عث افزايش محصول مي شود .قارچها پس از يك هفته ديگر آماده برداشت مي با شند .  آبياري : زماني كه كيسه ها پاره مي شوند ؛ چنانچه رطوبت محيط پايين پاشد ؛ سطح كاه خشك شده و بايستي با مقادير خيلي كم آب ؛ بصورت اسپري آبياري شوند . آبياري ممكن است روزي دو بار يا بيشتر انجام شو د. بايد توجه داشت كه آبياري 48 ساعت قبل از برداشت قارچها متوقف شود. پس از برداشت محصول ميتوان آبياري را ادامه داد.  ميزان توليد :  ميزان توليد از هر كيسه طي 4 تا 5 چين يا بيشتر در حدود 2 تا 4 كيلوگرم قارچ تازه ميباشد .  مروری بر روش های مختلف کشت قارچ صدفی ۱- روش كشت در كيسه پلا ستيكي۲- روش كشت در جعبه چوبـــــي۳- روش كشت در جعبه پلا ستيـكي ۴- روش كشـت در پشـــته۵- روش كشت در قفسـه هـاي فلزي ويا چوبي۶- روش كشت پـايـه‏ اي ( ستوني ) ۷- روش كشت بر روي كنده درختان۸- روش کشت از طریق تزریق ریسه برکندههای درختان  ۱- روش کشت قارچ صدفی در کیسه پلاستیکی      مايه قارچ مورد نیاز برای یک بسته کمپوست حدوداً ۲۵۰ گرم بذر قارچ صدفي جهت تلقيح در۸الي ۱۰ كيلوگرم ازكاه وكلش گياهان تيره غلات در نظر گرفته شده است وتا لحظه‏اي كه كمپوست شما آماده نشده است به هيچ عنوان درب بسته را باز نكنيد چون احتمال آلودگي آن خواهد بود. ۱- يك كيسه پلاستيكي به قطرcm ۵۰ و به طول ۱۰۰cm انتخاب كنيد. ( كيسه‏هاي بسته بندي میوه جات مانند خيار و... ) ۲- طبق شكل A تعداد سه عددسوراخ به قطر يك سكه ۵۰ ريالي در ته كيسه و چندين سوراخ در بدنه كيسه در نقاط مختلف جهت خروج آب اضافي وتهويه بستر ايجاد كنيد(جمعا حدود ۳۰ سوراخ می‏شود). ۳- مقدارحدوداً ۸ الي۱۰كيلوگرم گاه یا كلش يكي ‏ازگياهان تيره غلات را تهيه نمائيد.(گندم ـ جو ـ چاودار ـ يولاف ـ برنج ـ ذرت ـ سورگوم و ... ) کلش = اگر محصول غلات را با دستگاه کمپاین برداشت نمایند( درو ) نتیجتا ساقه های غلات به طول ۸ الی ۱۴ سانتیمتر طول خواهند داشت که به آنها کلش کفته می‏شود . یعنی طول ساقه ها بزرگ خواهد بود گاه = اگر محصول غلات را با دستگاه خرمن کوب خرمن نمایند ( جدا کردن دانه ها ار پوسته غلات ، کلوم وکلومل ) ساقه های حاصل کوچک خواهد بود که به آنها گاه گفته می‏شود . ۴ - كلش‏هاي تهيه شده را در يك ظرف بزرگي ( قابلمه ـ ديك ) ريخته و روي آنها آب معمولی ( سرد ) ریخته بطوری که گاه وگلشها در آب غرق آب شوندوبعدروی شعله گاز(یا هر نوع منبع حرارتي) قرار دهيد واز لحظه به جوش آمدن كامل آب حداقل به مدت ۳۰ دقيقه به كلش‏ها حرارت داده وكلش‏هاي در حال حرارت را گاهي زير و رو نمائيد.   ( جوشانیدن گاه ویا گلش‏ها به سه علت انجام می‏گیرد  A . اگر در داخل گاه ویا گلشها بذر غلات ویا هر بذر دیگری قرار گیرد در اثر حرارت که موقع جوشانیدن به آن داده می‏شود جنین آن از بین رفته و دیگر به هیچ عنوان اگر در محیط مرطوب قرار گیرد جوانه نخواهد زد  B . در اثر حرارتی که به آنها داده می‏شودهر گونه آلودگی داشته باشد از بین خواهد رفت   .Cبا توجه به اینکه دیواره گاه وکلشها در حالت خشک سفت وخشبی هستند لذا نفوذ ریسه های قارچ به دیواره آنها مشکل خواهد بود وبه خاطر اون اگر گاه وگلشها در آب جوشانیده شوند بهتر است . )  ۵- بعد از پايان زمان قيد شده كلش‏ها را از يك آبكش ، آبكش نموده و آب اضافي آن را بگيريد. ۶ - بعد از آبكش نمودن چند دقيقه‏ائي اجازه دهيد تا كلش‏ها خنك شوند. ۷- كلش‏هاي خنك شده را به كيسه پلاستيكي تهيه شده به ارتفاع حدوداً ۱۰-۱۵ سانتيمتر پر نموده وبا كف دست به آنهاکمی فشار داده تا كيسه حالت استوانه بدهيد. ۸ -  دهانه بطري یا بسته حاوي مايه قارچ ( بذر قارچ ، اسپان قارچ ) را باز كرده وتوسط يك ميله‏اي تميز و آغشته به الكل،محتويات دروني را كه به حالت فشرده و چسبيده به هم هستند، را به هم زده، و از هم جدا نمائيد. ۹-مقدار ۲۰ الي ۲۵ گرم از مايه قارچ(بذر درون‏ بسته) را به كف دستتان(که قبلا حتما با آب وصابون شسته اید) ريخته وخوب از هم جدا نموده و بطور تصادفي بر روي كلش‏هاي پهن شده در ته كيسه پلاستيكي بپاشيد. ۱۰- مجدداً از كلش‏هاي سرد شده را به همان ارتفاع  و اندازه برداشته و به درون كيسه پر نمائيد تا روي بذور پوشيده شود و با دست روي آنها کمی فشار دهيد تا تماس كامل حاصل گردد. ۱۱- دوباره بذر پاشيده و روي آنها كلش اضافه نمائيد و اين كار را آنقدر ادامه دهيد تا اينكه هم كيسه پر شود وهم بذر و كلش‏تان تمام گردد. ۱۲- درب كيسه پلاستيكي را محكم بسته و زير آن يك ظرفي (بهتر است پلاستيكي باشد) قرار دهيد تا آب اضافي درون كيسه كه به مرور زمان خارج خواهد شد اطراف را خيس وكثيف نكندالبته اگر فقط ، یک بسته کشت داده ودر آشپزخانه یا راه پله قرار داده اید. ۱۳- كيسه را در يك  محيطي با دماي بين ۱۸ الي ۲۴ درجه سانتيگراد تا زماني‏ كه كيسه را ريسه‏هاي قارچ  پرنمايد كه معمولاً بين ۱۴ -۱۶ روز طول مي‏كشد قرار دهيدبطوري كه در معرض تابش نور مستقيم آفتاب نباشد. ۱۴- بذر قارچ كاشت داده شده تا مرحله ظاهر شدن اولين ته سنجاقي ها ( قارچ هاي اوليه ) نيازي به نور – رطوبت – آبياري ندارد و همان مقدار رطوبتي كه موقع جوشانيدن گاه ها در آب به خود جذب كرده اند كافي است ولي بعد از طي مراحل و زمان قيد شده (۱۴ – ۱۶ روز) كيسه سفيدي در اختيار داريد كه حاوي ميسيليومهاي قارچ است ، از اين لحظه به بعدكه اولين قارچها ظاهر مي‏شوند حتما بايد به محيط رطوبت ، نور و كمپوست را آبياري نمود. ظاهر شدن ته سنجاقیها         ۱۵- بعد از ظاهر شدن اندامهاي بارده قارچ ، روزي در دو نوبت و بسته به ميزان درجه حرارت منطقه پرورش و رطوبت محيط مقدار۴  -  ۵ ليتر آب بر روي بستر ريخته تا ضمن آبياري ، رطوبت زير پلاستيك نيز تامين گردد. ۱۶- جهت تامين رطوبت محيط وبستر در منزل كه بايد بين ۸۵ الي ۹۰% باشد مي‏توان طبق شكل B  يك چهار چوب تهيه نموده وبر روي آن پلاستيك  كشيده وبسترتان را زير آن قرار دهيد، و بعد از هر بار محصول دهي و برداشت محصول براي اينكه ته بستر در طي دوره خشك نشود بهتر است بستر را به صورت سروته ( وارونه ) قرار داده و آبياري نمائيد و تا برداشت محصول سري بعد به همان شكل باقي بماند وتا مدت حدود۴  ماه براي شما هر ۱۰ الي ۱۲ روز يك بار قارچ خواهد داد بطوري كه به ازاي هر كيلو گاه خشك كمپوست اگر خوب مراقبت گردد ۸۰۰ الي ۸۵۰گرم در طي دوره محصول قارچ خواهد داد. ۱۷- نظر هموطنان عزيز را به اين نكته معطوف مي‏داريم كه تا زماني كه قارچ بر روي بستر مشاهده نكرده‏اند به هيچ عنوان به كمپوست آب ندهيد. مگر اينكه ، كمپوست در حال خشك شدن باشد. ۱۸- در صورت مواجه شدن با هرگونه مشكلي در مراحل پرورش قارچ  با ما تماس حاصل نموده و رفع اشكال نمائيد. توجه : از همان لحظه اول كار در ته كيسه پلاستيكي،حدوداً سه عدد سوراخ به انداز يك سكه 50 ريالي ایجادنموده تا آب جمع شده در ته بستر از آنجا خارج شده و باعث گنديدگي آن نشود.  ۲- روش كشت در جعبه هاي چوبي: اين‏روش پرورش‏قارچ براي اولين بار در سال ۱۹۳۴ در آمريكا آغاز شد و روش كار بدين صورت بود كه ابتدا يك جعبه چوبي تميز را انتخاب كرده و به قسمت دروني آن يك لايه نايلون پــهن مي‏كنند و بعد مواد اوليه تهيه شده را به داخل جعبه بصورت لايه به لايه كه بين دو لايه مقدار كمي مايه قارچ ريخته و مجدداً كمپوست را روي آنها اضافه مي‏كنند تا اينكه جعبه پر شود وپس از پر كردن جعبه درب آن را نيز بسته و به يك گوشه ازاطاق پرورش بصورت مايل قرار داده تا آب اضافي آن خارج شود و روی همه جعبه‏ها یک ورق نایلونی کشیده تا از تبخیرآب ازسطح‏کمپوست جلوگیری شودوحتی گاهی‏نیزهرسه‏الي‏چهار روز يكبار مقداركمي‏آب بر روي آن اسپري مي‏كنند تا ميسيليومها تمام قسمتهاي دروني جعبه را پرنمايد پس از تكميل شدن رشد ميسيليومها در داخل جعبه‏كه ‏معمولاً حدود۱۴ الی ۱۸روز طول مي‏كشدورقه نایلونی را برداشته‏وآنها را ازجعبه خارج كرده وبه صورت ردیفی چیده و يا از سقف آويزان مي‏كنند تا شروع به محصـول‏ دهـي كند. مشكلي كه در اين روش كشت وجود دارد رشد انواع كپك‏هاي آلوده كننده و قارچهاي مضرمي‏باشدروی کمپوست است . ۳-  روش كشت در سبدهای پلاستيكي: جعبه‏هاي پلاستيكي رايج در بازار كه براي حمل ميوه وسبزيجات بكار مي‏روند براي اين كار مناسب بوده و اين روش كشت نيز عيناً همانند پرورش قارچ درجعبه هاي چوبي بوده وبا اين تفاوت كه اولاً ميزان آلودگي جعبه هاي پلاستيكي نسبت به چوبي كمتر بوده و ثانياً دوره استفاده يا عمر آنها از جعبه ‏هاي چوبي بيشتر است ولي به هر حال روش كار عين روش قبلي است. ۴_ روش كشت پـايه‏اي يا(ستوني):به منظور افزايش در ميزان توليد و بهره‏گيري هر چه بيشتر و بهتر از جريان هوا در مرکز ( وسط) کیسه پلاستیکی يك لوله فلزي و يا پلاستيكي P.V.C كه بدنه آن سوراخدار است قرار داده واز قسمت پایین شروع به پر کرده کیسه با کمپوست وتلقیح آن با اسپان ( بذر قارچ ، مایه قارچ ) نموده‏واز كف كيسه وستون،كشت به صورت لايه به لايه انجام مي‏گيرد ودر لايه آخر بعد از پر نموده كمپوست درب كيسه را بسته و تا زمان سفيد شدن كمپوست كيسه را در نمي‏آورند.   ۵- روش كشت‏ بـرروي قفسه‏هاي فلزي ياتورهاي فلزي: براي ساخت قفسه‏هاي فلزي ابتدا توسط لوله‏هاي فلزي چهار پايه‏هاي فلزي (چهارچوب فلزي) را برپاكرده وبعداً روي آن توري مشبك يا همان توري مرغـي نصب مي‏كنندو نهايتاً بر روي آن توري كمپوست به اندازه مورد نظر پهن كرده ومايه قارچ روي كمپوست اضافه كرده و درپايان روي بستريك‏ لايه پلاستيك‏پهـن مي‏كنندتاجلوتبخيرآب بسترگرفته شودومعمولاً هردو روز در ميان يك بار آبياري مي‏كنند ۶- روش كشت‏ بر روي زمين يا سكو بصورت پشته‏اي : يكي از روشهاي قديمي بوده و مواد بستري(کمپوست ) را در روي زمين به شكل پشته در آورده و به صورت لايه به لايه مايه قارچ را به كمپوست تلقيح مي‏نمايند ودر نهايت بستر به صورت پشته در آمده و روي آن را با پلاستيك جهت جلوگيري از تبخير آب مي‏پوشانند تا زماني كه اندامهاي قارچ ظاهر شود و آن موقع اقدام به برداشت روكش پلاستيكي مي‏نمايند، البته در صد آلودگي در اين روش بالاست. ۷- روش كشت بر روي كنده درختان: پرورش قارچ بر روي كنده درختان يكي از قديمي‏ترين روشهاي پرورش قارچ به شمار مي‏رود و در كشور مجارستان ابداع شده وبه ساير كشورها كسترش يافته ونحوه عمل بدين شكل است كه ابتدا چوبهايي به قطر ۲۵ الي۳۰ سانتيمتر از نوع تبريزي ، بيد ، آلش ، ممرز ، بلوط وغيره را به ارتفاع ۳۰ الي ۴۰  سانتيمتـر در اوايل فصل بهار تهيه مي‏كنند بطوري كه كنده‏ها بايد به حد كافي رطوبت داشته باشند ويا اينكه بطور مصنوعي مرطوب گردند بعداً يك گودالي كه عمق آن حدوداً ۱۰ الي ۱۵ سانتيمتر بيشتر از ارتفاع كنده‏هاست در سطح زمين حفر مينمايند البته طول وعرض گودال بستكي به تعداد كنده و عرض آنها دارد سپس به كف گودال مايه قارچ را پخش كرده و بعداً كنده‏هاي تهيه شده را به صورت ايستاده در گودال بر روي مايه قارچ قرار داده و طبق شكل ذيل روي قسمت بالاي كنده ها نيز مقداري مايه قرار مي‏دهند سپس روي كنده‏ها و گودال را به وسيله شاخه و برگ وساقه‏هاي خشك گياهاني مانند ذرت وغيره بطور كاملا" فشرده پوشانيده ودر نهايت از روي آنها نيز يك لايه خاك به ضخامت ۱۰ الي ۲۰سانتيمتر مي‏ريزند، و همانطوري كه متذكر شديم همه اين عمليات در فصل بهار انجام ميگيرد وتا فصل پائيز با توجه به دماي محيط ۳ الي ۴  بار بايد اقدام به آبياري خاك اطراف گودال نمود كه رطوبت داخل گودال تامين شود وطي ۴   الي ۵ ماه تا فصل پاييز ريسه‏ها شروع به گسترش در روي كنده‏هـا  نموده و در فصل  پاييز حدوداً  اواسط  مهر ماه كنده‏ها را از داخل گودال خارج كرده و در محلي تقريباً روشن و دور از تابش مستقيم آفتاب و وزش باد، در زمين جوبي به عمق ۱۰ الي ۱۵ سانتيمتر ايجاد كرده و كنده‏ها را بطور ايستاده در داخل آن جوب خاك ميكنند كه در آينده كنده‏ها از طريق همين جوي آبياري شده و رطوبت لازم براي ريسه‏ها را تامين نمايند و معمولاً يكي دو بار آبياري در هفته كافي خواهد بود .با فرا رسيدن سرما وفصل پاييز ظهور اولين قارچها آغاز مي‏شود ومعمولاً ۳  الي۵ سال متوالي مي‏توان از آنها قارچ برداشت نمود واين روش اكثراً در مورد پرورش قارچهاي مانند پلوروت و شي‏تاكه مورد استفاده قرار مي‏گيرد كه قارچهاي چوبخوارند .    ۸- روش کشت از طریق تزریق ریسه های قارچ برکنده های درختان    يكي ديگر از روشهاي كشت وپرورش گونه هايي از قارچ صدفي همانندروش قبلي ( 7  ) پرورش قارچ بر روي تنه و كنده درختان مي‏باشد منتهي با اين تفاوت كه در روش قبلي كنده ها را در داخل گودالي دفن مي‏كردند و اسپان قارچ را در زير وروي كنده ها مي‏پاشيدند ولي در اين روش ابتدا در محيط آزمايشگاهي اقدام به رشددادن ميسليومهاي قارچ بر روي قطعات چوبي به طول حدود 3 سانتيمتر و قطر يك سانتيمتر بجاي تكثير بر روي بذور غلات نموده واين قطعات حاوي ميسليومها را در بسته بندي هاي پلاستيكي به بازار عرضه مي‏گردد.            سپس افراد علاقمنداقدام به خريد اين بسته ها نموده وكندههاي درختاني مانندبيد ،تبريزي ، افرا ، توسكا ، سپيداروبلوط به قطر حدود 3۰ سانتيمتروبه طول دلخواه مثلا از5۰ سانتيمتر الي 2 متر را تهيه كرده  و توسط يك دستگاه دريل اقدام به سوراخكاري در تنه اين درختان به فاصله حدود ۱۲ سانتیمتر و به عمق ۴ الی ۵ سانتیمتر نموده بطوري كه قطعات حامل ميسليوم بتواند در اين سوراخها جاگيرند بعد از ايجاد سوراخ در تنه كنده ها اقدام به قرار دادن قطعات چوبی( میخ های چوبی ) حامل ميسليوم در تنه و سورخهاي ايجاد شده در كنده ها انتخاب شده كرده و توسط چکش یک ضربه آرامی میخهای چوبی را در جایشان محکم میکنیم.  كنده ها را در يك محيط مساعد از نظر درجه حرارت ورطوبت مرتب در كنار يكديگر قرار داده و مراقبتهاي لازم از نظر رطوبت ، درجه حرارت ، تهويه ، نور را انجام مي‏دهند تا ريسه ها ي قارچ در تنه اين كنده ها نيز شروع به فعاليت نمايند وتوليد قارچ نمايند و لازم به ذكر است كه طول دوره باردهي اين روش با توجه به اينكه از كندها تغذيه ميكنند طولاني است .   پرورش کشت قارچ با کمترین تخصص پرورش قارچ صدفي : از آنجايي كه پرورش قارچها معمولا” در محيطي بسته انجام مي شود؛ لذا قارچهاي صدفي را مي توان در هر منطقه جغرافيايي و با هر نوع آب و هوايي كشت كرد.اين قارچــــها مي توانند اختـــلاف درجه حرارت 16 تا 30 درجه سانتيگراد را تحمل كنند.  در يك انبار با مساحت 80 متر مربع : در یک انبار ۸۰ متری بيش از يك تن قــارچ مي توان توليد كرد. زمان لازم براي اين كار حدود 2 ماه بوده و اولين برداشت پس از يك ماه بدست مي آيد. اين جزوه براي توليد قــارچ صدفي درسطحي پايين تراز اين ميزان نوشته شده بديهي است جهت توليد در مقياس بالا دانش فني بيشتري مورد نياز مي باشد؛ كه در كلاسهاي تئوري عملي ارائه خواهد شد . فضاي مورد نياز : براي كشت قارچ صدفي مي توان از يك اتاق ؛ زيرزمين ؛ انبار متروكه ؛يا هرمكان خالي ديگر كه داراي سقف مناسب باشد استفاده نمود.اين مكان بايد توانايي نگهداري دماي اطاق راداشته باشد بطوريكه ؛ تاحد امكان از اختلاف شديد درجه حرارت جلوگيري كند محيط كشت قارچ صدفي : محيط كشت قارچ صدفي از كاه گندم ؛ کاه جو ؛ کاه برنج ؛ تراشه چوب صنوبر.... تهيه مي شود. در اين كشت از خاك و كود استفاده نمي شود بنابراين هيچگونه آلودگي زيست محيطي ندارد . نحوه كشت قارچ صدفي : كاه وكلش خرد شده را يك شب در آب گذاشته تا كاملا”مرطوب ؛سپس مدت 2 تا 3 ساعت در آب جوش پاستوريزه مي شود .براي اين كارمي توان از يك بشكه خالي استفاده كرد .زمان پاستوريزه كردن از وقتي محاسبه ميشودكه آب به نقطه جوش رسيده باشد.جهت اطمينان خاطر بهتر است از دماسنج الكلي براي سنجش دماي آب جوش استفاده شود. سپس كــاه را آبكش كرده آنرا به حال خود رها مي كنند تا پس از چند ساعت خنك شود؛ بطوريكه بالمس كردن كاه با پشت دست ؛ هيچگونه گرمايي احساس نشود . بذر زني : پس از اينكه كاه كاملا خنك شد با 3 تا 5 درصد اسپان( اسپان= بذر قارچ ) مايه زني مي شود به اين منظوربراي هر 10كيلوگرم كاه پاستوريزه شده مقدار400 تا 500 گرم بذرقارچ اضافه و مخلوط ميشود. مخلوط حاصل درون كيسه هايي به قطر 45 تا50 سانتيمتربا ارتفاع 80 تا 150سانتيمتر ريخته سپس سطح آن كمي فشرده شده تا رطوبت كاه حفظ گردد. پس از بستن سر كيسه آنرا به محيطي كه از قبل بعنوان سالن كشت در نظرگرفته شده انتقال داده واز سقف آويزان ميكنند. مي توان كيسه هاي كشت شده را روي زمين هم قرار داد.  كنترل دما و نور : از اولين روز كشت تا مدت 25 الي 30 روز دما روي 24 درجه سانتيگراد نگهداري شده ؛در صورت امكان محيط را تاريك مي كنند. نورخورشيد براي قارچ صدفي مناسب نيست.پس ازاينكه سطح كاه پوشيده ازتارهاي سفيد رنگ و ظريف قارچ صدفي شد. سوراخ هايی به فاصله 20 تا 25 سانتيمتر و به اندازه كف دست در اطراف كيسه كشت شده ايجاد و با آ بپاشي مداوم كف سالن رطوبت محيط را افزايش مي دهند . در اين زمان دما به 20 درجه سانتيگراد كاهش داده مي شود. وجود نور يك لامپ در اين زمان ضروري بوده و باعث افزايش محصول مي شود .قارچها پس از يك هفته ديگر آماده برداشت مي با شند . آبياري : زماني كه كيسه ها پاره مي شوند ؛ چنانچه رطوبت محيط پايين پاشد ؛ سطح كاه خشك شده و بايستي با مقادير خيلي كم آب ؛ بصورت اسپري آبياري شوند . آبياري ممكن است روزي دو بار يا بيشتر انجام شو د. بايد توجه داشت كه آبياري 48 ساعت قبل از برداشت قارچها متوقف شود. پس از برداشت محصول ميتوان آبياري را ادامه داد. ميزان توليد : ميزان توليد از هر كيسه طي 4 تا 5 چين يا بيشتر در حدود 2 تا 4 كيلوگرم قارچ تازه ميباشد .  انواع روشهای کشت قارچ صدفی  کشت در کيسه: يکي از رايج ترين روش ها در کشت قارچ در اکثر نقاط جهان است. بعضي از مزاياي آن به شرح زير است. 1- ريسک کمتري نسبت به روشهاي ديگر کشت دارد.2- کنترل آسان آفات و بيماريها3- امکان کشت در تمام طول سال 4- بازگشت سريع سرمايه5- سرمايه گذاري اوليه کم6- امکان کشت در خانه روش کار : ابتدا بستر خود را انتخاب نماييد در مورد بستر در درس قبلي توضيح داده شده است . اگر از کاه استفاده مي کنيد بهتر است ابتدا کاه ها را  خرد کنيد ( کاه هاي خرد نشده نيز قابل کاشت مي باشند). براي ضدعفوني کردن کاه ها بايد آنها را بجوشانيد. براي اين کار بهتر است کاه ها را درون کيسه هاي پلاستيکي ريخته و آنها را به مدت 45 دقيقه در آب جوش قرار دهيد ( 45 دقيقه از زماني که آب به جوش مي آيد). کاه ها را به مکان تميز برده و 24 ساعت منتظر بمانيد تا آب اضافي آن خارج گردد.   رطوبت مطلوب به نحوي است که وقتي يک مشت کاه را در دست فشار مي دهيد چند قطره آب از آن بچکد. قبل از ريختن  کاه ها (بستر ) در پلاستيک ( پلاستيک هاي خياري) بهتر است چند سوراخ در کف پلاستيک ايجاد نماييد. کاههاي ضد عفوني شده را تا ارتفاع حدود 20 – 30 سانتيمتر در داخل کيسه هاي پلاستيکي ريخته و با دست خوب فشرده نماييد، سپس بر روي آن يک لايه بذر بپاشيد و اين عمل را تا پر شدن کامل پلاستيک انجام دهيد. براي فشرده شدن کاه ها بهتر است يک سوراخ در وسط کيسه ايجاد نماييم  و در نهايت درب پلاستيک را ببنديد. ميزان بذر هر کيسه بستگي به مقدار کاه و اندازه کيسه  حدود 200-500 گرم مي باشد . ميزان رطوبت  دما نور و ديگر شرايط در دوره هاي رشد بسيار مهم است. کيسه هاي آماده شده را به مکاني تميز و فاقد آلودگي با حرارت 20-30 درجه سانتيگراد برده .ميزان دما در هفته اول بسيار مهم مي باشد. بعد از سفيد شدن کامل پلاستيکها با ميسليومها ( 20 تا 30 روز بعد از کاشت ) پلاستيکها را با تيغ برش دهيد و يا آنها را به طور کامل از بسته جدا نماييد تا قارچها فضاي مناسب براي رشد داشته باشند. تامين رطوبت در اين دوره بسيار اهميت دارد. مناسبترين رطوبت هوا 85 تا 90 درصد مي باشد . حداکثر تا يک هفته بعد از برش پلاستيکها قارچهاي کوچک در بدنه بستر ظاهر و پس از چند روز بزرگ و قابل برداشت خواهند شد. بهترين زمان برداشت زماني است که لبه هاي قارچ به سمت بالا بر نگردد . براي برداشت قارچ مي توانيد ساقه قارچ را با دست گرفته و بپيچانيد. در صورت رعايت کامل شرايط  و حفظ دما، نور، رطوبت و غيره  با روش فوق مي توانيد 3-4 هفته قارچ برداشت نماييد. فاصله کيسه ها  از يکديگر حدود 30 سانتيمتر بايد باشد تا از تداخل کلاهکهاي قارچ با يکديگر جلوگيري گردد . در مکان هاي کوچک براي حفظ رطوبت مي توانيد  با اسپري نمودن بدنه بستر از خشک شدن آن جلوگيري کنيد و اگر چنانچه بدنه بستر خشک شد مي توان نسبت به آبياري آن اقدام نمود. براي بالا بردن ميزان رطوبت مي توانيد کف اطاق  را دائما با آب خيس نماييد، بهتر است از دستگاه بخار ساز يا در صورت امکان از کتري آب جوش استفاده کنيد. براي تشکيل کلاهک و تغيير رنگ آن نور کافي لازم است. نور طبيعي اطاق، براي کشت کافي است. از ورود حشارت، بيماري ها و آلودگي ها  به داخل مکان پرورش حتما ممانعت گردد و در صورت مشاهده مگسهاي ريز ( مگس سرکه ) نسبت به مبارزه با آنها اقدام گنيد. در صورتي که بذر آماده استفاده مي کنيد به چند نکته بايد توجه کنيد: 1- کيسه نايلوني حاوي بذر (اسپان) قارچ سالم بوده و فاقد پارگي يا چسب خوردگي مي باشد. 2- دانه هاي اسپان(بذر) قارچ فقط به رنگ قهوه اي(رنگ غلات) يا سفيد(ناشي از رشد ريسه ها يا ميسليوم قارچ خوراکي) بوده و فاقد رنگ سبز يا سياه يا نارنجي( بيماري کپکي) مي باشد. 3- داخل نايلون بذر(اسپان) قارچ فاقد هرگونه قطرات آب مي باشد. 4- دانه هاي بذر (اسپان) قارچ حالت دانه بندي داشته و در صورت چسبيدگي با فشار دست به راحتي دانه دانه شود. 5- پنبه درب نايلون بذر(اسپان) قارچ سالم بوده و آلوده و کثيف نباشد. در صورت تهيه بذر (اسپان) قارچ مناسب، امکان نگهداري آن در يخچال (دماي 4- 6 درجه بالاي صفر) تا 21 روز ميسر مي باشد. کشت در قفسه يا تاقچه: (کشت در قفسه در يک نگاه) مرحله قبل از تخمير و آماده کردن بستر، پاستوريزه و پر کردن، بذر زني، دوره نهفتگي، ميوه دهي، برداشت محصول، تخليه کشت در بطري: در اين روش بطري ها را از بستر پر کرده و آن را استرليزه کرده. آنها را در دماي 17-18 درجه سانتي گراد و رطوت 65-70 درصد قرار مي دهند. حدود 25-20 روز طول مي کشد که به مرحله ميوه دهي برسد. کشت روي کنده درخت: (درمناطق معتدل) دو روش اساسي براي کشت قارچ روي قطعات درخت وجود دارد. کشت روي قطعات بزرگ چوب، کشت روي قطعات کوچک چوب در اين روش اسپان را روي قطعات درخت مي ريزند و در شرايط مناسب رشد مي دهند. تکنیک های تولید و کشت آگار هوايي كه از آن تنفس مي‌كنيم مملو از موجودات بسيار ريز است كه با باد به حركت درمي‌آيند. قارچ‌ها، باكتريها، ويروسها و گياهان براي انتقال گرده‌هاي خود به مناطق ديگر از باد كمك مي‌گيرند. در صورت عدم رعايت نكات بهداشتي، اين ذرات مي‌توانند چه در تهيه كشت خالص و چه در فرآيند توليد قارچ خوراكي خلل وارد نمايند. به طور كلي منابع اصلي آلاينده محيط كشت عبارتند از 1. محيط اطراف2. ظروف كشت3. ادوات و ابزار کشت4. پرورش دهنده و لباس وي5. هاگ‌ها يا ميسليوم قارچ خوراكي  قارچ‌ها و تمامي موجودات زنده نسبت به مواد غذايي، رقابت تنگاتنگ و دائمي با يكديگر دارند. هدف از ايجاد يك محيط استريل، حذف يا كاهش اين گونه رقابت و در نهايت فراهم ساختن شرايط مناسب براي تكثير قارچ خوراكي مي‌باشد. اولين مرحله قبل از تهيه كشت خالص، احداث اطاقک تلقيح يا آزمايشگاه استريل است.  پرورش قارچ صدفی :   برای پرورش قارچ صدفی از دستور زیر می توان استفاده کرد:   مرحله اسپان ران: 1)     طول دوره :  20 روز                 2)     دما : 25 درجه سانتیگراد   3)     رطوبت : 75 درصد 4)     نور : ندارد              5)     تعداد تعویض هوا : 1 تا 2 بار در روز مرحله زایشی: 1)     طول دوره : 40 روز                2)     دما : 20-17 درجه سانتیگراد 3)     رطوبت : در حد اشباء (مثلا 95 درصد )           4)     نور : در حد مطالعه 5)     تعداد تعویض هوا : 3 بار در هر ساعت     چند نکته:   1)     در روز پنجم سوراخهای ریزی در کف کیسه ها برای تنفس ایجاد می کنیم. 2)     کیسه ها در حدود 10 کیلویی باشند مناسب می باشد. 3)     در روز 14 برشهایی برای خارج شدن اندام زایشی در کیسه ایجاد می کنیم. 4)  برشها  بستگی به میزان رطوبت محیط دارد اگر می توان رطوبت را در حال اشباء نگه داشت می توان کل نایلون را برداشت و اگر نمی توان، باید به هر صورت که می خواهیم برش ایجاد کرد به شرطی که نایلون متلاشی نشود ( می توان بصورت: ضربدری، برشهای موازی، برشهایی به اندازه یک سکه و... باشد ). 5)     کیسه هارا می توان بصورت عمودی از سقف آویزان نمود ویا در قفسه های مطبق قرار داد. 6)      در طول زمانی که برشها را ایجاد نکرده ایم می توان حتی از فرمالین 3 درصد استفاده کرد. 7)     زمانی که 75 درصد کیسه سفید شد از تعویز هوا استفاده نمود. 8)     زمانی که کلاهک به 8 تا 10 سانتیمتر رسید باید چیده شود. 9)     برای چیدن کل کلنی را بسمت داخل فشرده سپس با پیچش به بیرون می کشیم. 10) باقیمانده ته قارچ را از کمپوست بیرون می کشیم. 11) بعد از درو باید کیسه ها را با شلنگ آبیاری نمود. 12) سه چین اقتصادی می توان برداشت نمود. 13) فاصله هر چین از چین بعدی 7 تا 10 روز می باشد.   روش ساخت کمپوست قارچ صدفی:   برای ساخت کمپوست می توان از کلش گندم که به اندازه 7-3 سانتیمتر خورد شده است استفاده نمود. کلشها را می توان به روشهای متفاوتی پاستوریزه نمود از جمله : 1)     جوشاندن                  2)     مواد شیمیایی                              3)     غرقاب کردن              4)     بخار آب در اینجا بهترین راه که همان روش جوشاندن است را به اختصار توضیح می دهیم : ابتدا کلشها را در گونی آردی (گونی 50 کیلویی ) می ریزیم سپس در دیگی که برای جوشاندن تهیه نمودیم می چینیم سپس روی آن را تا لب گونیها آب می ریزیم و از زمانی که به جوش آمد به مدت 2 ساعت بجوشد سپس آب آن را تخلیه کرده و در محلی در حد استریل به مدت 2 روز می گذاریم بماند تا آب اضافی آن تبخیر شود و بعد از آن بذر زنی می کنیم.   نکات مهم: 1)     کلشها نباید زیاد بجوشد زیرا باعث ایجاد کپک سیاه می شود. 2)     باید آب اضافی کلشها تبخیر شود در غیر این صورت باعث ترشیدگی می شود. 3)  کلشها باید تا اندازه 7-3 سانتیمتر خرد شوند در غیر این صورت میسیلیومهای اولیه برای رسیدن به همدیگر باید انرژی زیادی صرف کنند.    روش بذر زنی :   به هر روشی که مقدار خاصی بذر با مقدار خاصی کمپوست مخلوط شود را بذر زنی گویند. برای قارچ دکمه ای 1.5 تا 5 درصد وزنی کمپوست مصرف می شود.   روشهای زیر برای بذر زنی وجود دارد: 1)  روش ناحیه ای : در این روش کیسه پس از پر شدن از کمپوست سوراخهایی در فواصل معین ایجاد کرده و یک قاشق از بذر را در آن می ریزند وسپس کمی کمپوست بر روی آن می ریزند. 2)     روش مخلوط : کمپوست و بذر را با هم مخلوط کرده و سپس در کیسه می ریزیم. 3)  روش لایه ای : ابتدا کمی کمپوست در زیر می ریزند سپس کمی بذر می زنیم و بعد دوباره کمپوست و روی آن بذر می ریزیم این کار را تا انتها انجام می دهیم.در اینجا باید متذکر شد که مقدار بذر در هر لایه برابر باشد.   اما بصورت کلی ابتدا مخلوط می زنند سپس یک لایه بذر روی کمپوست می ریزند و بعد روی آن یک لایه نازک کمپوست می ریزند   روش ضدعفونی سالن پرورش قارچ:   برای ضدعفونی سالن می توان از فرمالین ( فرم آلدئید ) استفاده نمود به این صورت که :   به ازای هر 3 متر مکعب از فضای سالن : 60 سی سی از فرمالین 15 درصد را داخل سالن می ریزیم و بعد از گذشت 48 ساعت تمام هوای داخل را خارج می کنیم.   شرایط اثر فرمالین: 1)     دما بالای 35 درجه سانتیگراد                2)     رطوبت به حداقل ممکنه                        3)     تا 48 ساعت هوا خارج نشود بطور کلی هوای گرم و خشک نیاز دارد. روش شناسایی قارچ سمی از خوراکی :   برای شناسایی قارچهای سمی از خوراکی فقط یک راه دقیق و مطمئن وجود دارد و آن هم آزمایشگاه است و فقط شناسایی جنس و گونه کافی نیست زیرا در بین قارچهای خوراکی، قارچ سمی و در بین قارچهای سمی، قارچهای خوراکی وجود دارد. اما به صورت صحرایی روشهایی وجود دارد اما دقیق نیستندکه عبارتند از: 1)     اگر در یک آب جوش جوشانده شود بخارات حاصل از قارچ سمی، قاشق نقره ای را سیاه می کند. 2)     اگر قارچ سمی را در شیر خوراکی بیاندازیم شیر را می برد. 3)     قارچهایی که پایه آن در کیسه ای قرار دارد سمی است. 4)  نوعی قارچ که کلاهک آن قرمز با دانه های سیاه می باشد قارچی است بسیار سمی که قدرت آن را دانشمندان در جزء قویترین سموم قرار داده اند.   مكانهاي مناسب براي توليد قارچ صدفي  شما ميتوانيد قارچ صدفي رادر هر نقطه از ايران كشت كنيد . براي اين منظور فقط نياز به يك فضاي مسقف داريد تا شرايط مورد نياز توليد را كنترل كنيد .كشت وپرورش قارچ صدفي بسيار ارزان وكم هزينه است وميتوان در گوشه ايي از پاركينگ ،انباري يا اتاقك بلا استفاده ايي آنرا توليدكرد . اصولا قارچ صدفي رطوبت بسيار بالايي براي رشد نياز دارند ودردماي معمولي( بين 20-30 درجه سانتي گراد) وكمي نور ، رشد قابل توجهي دارد . قارچ صدفي به راحتي ميتواند برروي كاه گندم وجو ، تفاله چاي ، ، پوست غوزه پنبه ، بقاياي زيتون ، بقاياي نيشكر ، درخت در حال پوسيدن و بسياري از مواد ليگنوسلولزدار رشد كند ولي كاه معمول ترين ، ارزانترين و دردسترس ترين ماده براي توليد قارچ صدفي است  فيزيولوژي رشد قارچ صدفي قارچ صدفي بر روي بقاياي كشاورزي رشدكرده وآنها را كلونيزه كرده وبه بازيديو كارپ يا كلاهك تبديل ميكند. به گونه اي كه قادراست اين مواد راقبل از تخمير كاملا تجزيه نموده ومورد استفاده قرار دهد . آنچه در مورد قارچ صدفي مهم و قابل توجه است ، تبديل توده سابستريت بستر به اندامهاي باردهي قارچ وراندمان بيولوژيكي آن است كه اغلب در حدود 100 درصد عمل ميكند كه از نظر توليد قارچ در دنيا حداكثر ميزان توليد محسوب مي شود  روش نگه داري از قارچ صدفي  ابتدا مواد سابستريت ( مانند كاه گندم ، برنج و ...) را در آب مي جوشانيم تا كاملا استريل شوند . سپس با بذر قارچ صدفي تلقيح نموده ودر داخل كيسه هاي پلاستيكي كه از قبل آماده كرده ايم ميريزيم و به اتاق رشد يا اتاق انكوباسيون منتقل ميكنيم. در صورتيكه محيط مناسبي فراهم كرده باشيد و تنش حرارتي و رطوبتي نداشته باشيد قارچ صدفي معمولا پس از سه هفته نمايان مي شود . در صورتيكه اتاق مورد نظر شرايط مناسبي از نظر رطوبت ، دما ، نور و ... داشته باشد واز بذر مرغوب استفاده شود ، كيسه ها ( كمپوستها ) تا مدت سه ماه به طور اقتصادي قارچ توليد خواهند كرد.هر كيسه در طول دوره سه ماهه بين سه تا شش كيلو قارچ توليد خواهد كرد پرورش قارچ صدفي شامل دو مرحله است : 1- مراقبت تا ظهور كلاهكهاي قارچ 2- مراقبت از قارچها تا رشد كامل آنها  در مرحله اول ، قارچ نياز به نور ندارد ومي بايد در محلي نسبتا تميز و در دماي معمولي(20-30درجه سانتي گراد) نگه داري شود. در اين مرحله درون كيسه ها دراثر رشد ميسليوم قارچ صدفي ، سفيد شده وتمام درون كيسه را پر مي كندواين پايان مرحله اول است  پس از گدشت بيست الي بيست وپنج روز از تاريخ تلقيح ، قارچ صدفي شروع به رويش بيروني يا تشكيل كلاهك مي كند كه در واقع آغاز مرحله دوم مراقبت است .در اين مرحله قارچها نياز به نور،تهويه مناسب هوا و همچنين رطوبت دارند. دراين مرحله بر روي پلاستيك شيارهايي به صورت عمودي ايجاد نمائيد تا قارچها اندام زائي خارجي نموده و رشد نمايند.  مشكلات احتمالي درپرورش ونگه داري قارچ صدفي:  لازم به ذكر است قارچ صدفي بسيار مقاوم هستند وهيچ يك از موارد مذكور در زير نمي توانند اين قارچها را غير قابل مصرف كنند زيرا كليه مشكلات مذكور در زير واكنشهاي فيزيولوژيك قارچ صدفي در مقابل شرايط محيطي نا مناسب است كه به محض تامين شرايط مورد نياز مجددا قارچهاي سالمي توليد خواهد كرد  1 - قارچها به شكل توده مرجاني رشد مي كنند  علت : تهويه نامناسب - كمبود نور  رفع مشكل : كمپوستها رابه مكاني كه داراي نور كافي وغيرمستقيم باشدمنتقل نمائيد.قارچ صدفي نيازبه نور مستقيم وشديد ندارند نورفضاي داخلآپارتمان و اتاقها با نور يك لامپ معمولي (800تا 1000لوكس در 12 ساعت ) كاقي است ضمنا براي مشكل تهويه نيز مي توانيدهريك ساعت يكبار هواي سالن را تهويه كنيد .  2 - قارچها داراي ساقه بلند و كلاهك ريز و بعضا فاقد كلاهك  علت : تهويه مناسب نيست و تجمع گاز كربنيك در محيط زياد است.  رفع مشكل قارچ صدفي راي رشد نياز به اكسيژن دارد كه با تهويه مناسب ( هر يك تا دوساعت يكبار ) اين مشكل حل ميشود . بلند شدن ساقه ها بعضا به علت كمبود نور نيز عارض ميشود  3 - قارچها چند سانتي متر بيشتر رشد نمي كنند  علت : - كلاهكهاي قارچ در اثر كمبود رطوبت خشك شده اند - دركنار قارچهاي قوي تر رشد كرده اند - برخي از قارچها از ابتدا ضعيف هستند رفع مشكل : با افزايش كار رطوبت سازها ميتوانيد كمبود رطوبت راجبران نمائيد ( رطوبت مطلوب بين90% -80 % است ) ضمنا كاهش دما به 18 درجه ( شوك حرارتي ) در اين مرحله مفيد است قارچهايي هم كه در كنار قارچهاي قوي تر رشد مي كنند،قدرت رقابت با آنها را ندارند وطبيعي است كه كوچك باقي بمانند. ضمنا قرار نيست تمام قارچها بسيار قوي و بزرگ باشند  4 - روي كلاهكها تيره و سياه مي شود  علت : نور موجود در فضاي نگهداري قارچ صدفي بيش از حد نياز قارچ است.  رفع مشكل : اگركمپوستها را به مكاني با نور كمتر وغير مستقيم منتقل نمائيدمطمئنا بازهم قارچهاي سفيدرنگ و زيبايي توليد خواهيد كرد.  5 - ديگر قارچ توليد نمي كند  علت : - توده داخلي كمپوستها خشك شده است . - قارچهاي آن تمام شده وقدرت رويش ندارد .  رفع مشكل : قارچها نيز مانند تمام موجودات زنده براي ادامه حيات خود نياز به آب دارند . وقتي آب توده داخلي كمپوست كاهش مي يابد رشد نمي كنند.براي حل اين مشكل توده داخلي كمپوست را از پلا ستيك خارج نموده به مدت 10-12 ساعت در داخل آب تميز قراردهيد. در اين حالت يك جسم سنگين - و تميز ـ برروي توده قراردهيد تاكاملابه زيرآب فرورود .پس از آن از آب خارج كرده اجازه دهيد آب مازادآنها خارج شود. سپس مجددا در داخل كيسه (بهتراست از كيسه ديگري استفاده بفرمائيد ) قرار دهيد .اكنون كمپوست آماده است تا مجددا قارچ توليد نمايد.اگر مجددا اين كار را انجام داديد و ديگر قارچ توليد نشد ، متاسفانه ميسليومها قدرت توليد ندارندمعمولا مدت زمان اقتصادي هر كمپوست را سه ماه درنظر ميگيرند. ولي جاي نگراني نيست ،چون اكنون شما يك خوراك دام با ارزش پروتئيني بالا وخاك گلدان بسيار خوب براي گلدانها و باغچه تان در دست داريد .  6 - برروي توده داخلي كمپوستها ، توده هاي سبز آبي و يا سياه رنگي مشاهده ميشود  علت: كمپوستها مورد حمله قارچ هاي پارازيت قرار گرفته است. رفع مشكل : قارچ صدفي قدرت ساپروفيتي بالايي دارند وبه راحتي مي توانند با پارازيتهاي مزاحم مقابله كنند ولي شما مي توانيد توده را از داخل پلاستيك خارج نموده قسمت آلوده را همراه با توده زير آن ( به عمق و شعاع 10 سانتي متري ) از توده جدا نمائيدوقسمت آلوده را معدوم نماييد اگر آلودگي كيسه زياد باشد كل كيسه را معدوم كنيد.سپس كمپوست رابا آب تميز اسپري نموده و حتما درون يك كيسه جديد قرار دهيد زيرا كيسه قبلي آلوده است.  7 - قارچها زرد و پلاسيده مي شوند  علت : بر روي كلاهكهاي قارچ آب ريخته وجذب بافت آن شده است  رفع مشكل: قارچهاي صدفي براي رشد نياز به رطوبت بالاي 80 درصد دارند ولي اين به معناي اسپري نمودن آب بر روي كلاهكهاي قارچ به صورت مستقيم نيست  عوامل مهم در کشت قارچ صدفي  سه عامل مهم در کشت قارچ: اسپان، بستر، محيط  اسپان: شکلهاي مختلف اسپان:  دانه اي، مايع، قرص، پودر، آگار آگار، ماده اي ژلاتيني است که از گونه هاي مختلف Rodophyceae يا جلبکهاي قرمز استخراج مي شود. البته از ديگر گونه هاي جلبک قرمز نيز مي توان بهترين آگار را تهيه کرد. براي توليد آگار از جلبکها (سخت و نرم) آنها را به آرامي براي حدود 12 ساعت (مرحله اول) مي جوشانند و بعد محلول حاصل را با پارچه زبر و پارچه نرم ********** مي کنند. جلبکها را دوباره براي مدت 10 ساعت مي جوشانند و مايع ********** شده آن را پس از رنگبري در ظروف مستطيلي شکل تا بستن ژل نگه مي دارند. مرحله بعد از تهيه ژل انجماد و خشک کردن آن است که حدود يک هفته وقت نياز دارد.... اسپان را مي توان در خانه توليد کرد. توليد اسپان يک فرايند تقسيم سلولي است. براي توليد اسپان به يک محيط کشت احتياج داريم. محيط هاي کشت مختلفي وجود دارد که در اينجا به چند مورد اشاره مي کنيم. آگار ماده اي است که براي توليد محيط واسطه با مواد غذايي ترکيب مي شود. خيلي ها خواهند گفت که من از آگار براي توليد اسپان قارچ استفاده مي کنم که اين جمله اشتباه است. براي مثال آگار مالت عصاره مالت است که با آگار مخلوط شده است و آگار سيب زميني پودر سيب زميني است که با آگار مخلوط شده است. فرمولهاي زيادي براي درست کردن آگار وجود دارد که در اينجا ما در مورد اساس صحبت خواهيم کرد و به شما اجازه خواهيم داد تا با آزمايش دستورالعمل مطلوب خود را براي توليد قارچ پيدا کنيد. انواع محيط کشت: آگار سيب زميني(PDA)، مالت آگار(MDA) و ... محيط کشت آگار سيب زمينيPDA) مواد لازم: 250 گرم سيب زميني، گلوکز 20 گرم، آگار 15 گرم، آب مقطر 1 ليتر روش تهيه اسپان با آگار سيب زميني: مرحله اول:  250 گرم سيب زميني را شسته، آنها را به صورت مکعب هاي 2/1 Cm ببريد. سپس آنها را در 1 ليتر آب مقطر به مدت 15 دقيقه بجوشانيد. 15 گرم آگار ببه اين عصاره اضافه کنيد و به مدت 10 تا 15 دقيقه بجوشانيد. 20 گرم گلوکز و 5 گرم عصاره مخمر به آم اضافه کرده، اجازه دهيد که در آن حل شده و محلول سرد شود. سپس 50 تا 60 ميلي ليتر از آن را در يک بطري مسطح ريخته و دهانه آن را با پنبه مسدود کنيد و با پارچه يا نوار محکم ببنديد. آنها را در يک زودپز در فشار 15 - 18 Kg/Cm2 به مدت 30 دقيقه استريل کنيد. بطري ها را کج کرده تا آگار جامد شود. مرحله دوم: يک قارچ تازه را به دو نيم تقسيم کرده، با استفاده از يک سوزن استريل قطعه اي کوچک از بافت قارچ را جدا کرده، بافت را وارد بطري نموده و در آن را با پنبه و پارچه مي بنديم. لقاح در دماي 20-24 درجه سانتي گراد در نور کم به مدت 2 تا 3 هفته انجام مي شود. مرحله سوم:  براي توليد بذر بايد از يک نوع دانه استفاده کنيد(سورگوم يا تخمه آفتابگردان و ...). براي اين کار دانه ها را شسته سپس آنها را به مدت يک ساعت جوشانده و سپس سرد مي کنيم. 1% دولوميت براي چسبيدن دانه ها به هم اضافه مي کنيم. سپس بطري را به ميزان 4/3 پر کرده و درب آن را با پنبه و پارچه مي بنديم و به مدت 45 دقيقه استريل مي کنيم. اکنون اسپان را اضافه کرده و شيشه را در يک جاي مناسب در دماي 24 درجه سانتي گراد نگهداري مي کنيم.   نمونه سوال:   1-     كداميك ار سيستمهاي كشت داراي مزاياي بيشتري مي‌باشد؟ الف)كيسه‌اي                      ب) بلوكي             ج) جعبه‌اي                        د) قفسه‌اي 2ـ بهترين روش جهت گرم كردن سالنهاي كشت كدامست؟ الف) هيتر                           ب) دستگاه بخور                   ج) بخاري گازي                    د) شوفاژ 3ـ ميزان هوادهي در سالن زايشي براي 300 كيلو بستر حداقل و حداكثر چه مقدار است؟ الف) m3 /h 150 تا m3 /h 300                                    ب) m3 /h 100 تا m3 /h 200 ج) m3 /h 200 تا m3 /h 400                                      د) m3 /h 250 تا m3 /h 500 4ـ نحوه شوك دادن به بستر قارچ‌ها و زمان شوك دهي به ترتيب كداميك از موارد زير است؟ الف) نوري 80%                    ب) نوري 70%                     ج) تهويه زياد 70%                 د) نوري و خنك كردن سالن 80% 5ـ به چه دليلي ترانس لامپهاي مهتابي را خارج از سالن قرار مي‌دهيم؟ الف) گرم شدن سالن                ب) خطر برق گرفتگي              ج) الف و ب                         د) هيچكدام 6ـ از ويژگيهاي كاه و كلش مورد استفاده جهت تهيه بستر كدام بهتر است؟ الف) آلوده نبودن                    ب) تازه بودن                       ج) طول قطعات 15 تا 20 سانتيمتر        د) الف و ج 7ـ شرايط محيطي سالن در مرحله رشد رويشي كدام است؟ الف) دما 20 تا 25 درجه، رطوبت 85 ـ 80%،وجود نور             ب) دما 25 تا 30 درجه، رطوبت 95 ـ 85%، وجود نور ج) دما 20 تا 25 درجه، رطوبت 90 ـ 80%، تاريكي                 د) دما 20 تا 25 درجه، رطوبت 90 ـ 85%، تاريكي 8ـ عدم رعايت چه مسائلي موجب ورود آفات و بيماريها به سالنها مي‌گردد؟ الف) عدم رعايت بهداشت كارگران و نبودن حوضچه آب آهك ب) نبود حوضچه آب آهك و توري جلوي تهويه ج) ساخت سالن در محل نامناسب و غير اصولي بودن آن د) تمام موارد 9ـ عدم رعايت تهويه مناسب بوجود آمدن چه مشكل مهمي مي‌شود؟ الف)خشك شدن ته سنجاقي ها   ب) ترك خوردن كلاهك قارچها ج) لزج شدن قارچها                                                      د) بلند شدن ساقه‌ها و كوچك ماندن كلاهكها 10ـ قارچ صدفي توانايي استفاده از كداميك از موارد زير را داراست؟ الف) فروكتوز                        ب) سلولز                            ج) ساكاروز                          د) گلوكز 11ـ طول قطعات كاه و كلش مصرفي بستر چه اندازه است و به چه دليل؟ الف) 8 تا 10 سانتيمتر ، جلوگيري از رشد رويشي مناسب ب) 10 تا 15 سانتيمتر ، جلوگيري از خروج به سنجاقي‌ها ج) 10 تا 12 سانتيمتر ، باعث خفگي بستر د) 15 تا 20 سانتيمتر ، جلوگيري از خشك شدن بستر 12ـ چه عواملي باعث ترك خوردن قارچ مي‌شود؟ الف) رطوبت زيادي و دماي بالا   ب) رطوبت كم و دماي پايين ج) رطوبت زياد و دماي كم                                              د) رطوبت كم و دماي بالا 13ـ مهمترين دليل كه باعث مي‌شود بعد از چيدن قارچها اقدام به سرد كردن آنها نماييم چيست؟ الف) سفيد شدن قارچها                                                  ب) كم شدن رطوبت زياد قارچها ج) جلوگيري از لزج شدن قارچها   د) افزايش ماندگاري 14ـ علت اصلي كوچك كردن برشها در فصل گرم سال چيست؟ الف) كم شدن رطوبت              ب) كم شدن آلودگي                ج) افزايش آلودگي                   د) هيچكدام 15ـ به چه دليل در روز سوم كيسه‌ها را سوراخ مي‌كنيم؟ الف) تبادل هوا                      ب) خروج آبهاي اضافي            ج) خروج ته سنجاقي‌ها             د) الف و ج 16ـ اگر ميزان رطوبت سالن بيش از اندازه لازم باشد سبب چه مشكلي مي‌شود؟ الف) قارچها تيره مي‌شوند            ب) قارچها خشك مي‌شوند       ج) قارچها آلوده و لزج مي‌شوند      د) الف و ج     17ـ مدت زماني و وزن قارچهاي به عمل آمده در حالت اقتصادي چقدر است؟ الف) حدود 40 روز و 5/1 كيلوگرم                                     ب) حدود 60 روز و 5/1 كيلوگرم ج) حدود 40 روز و 5/2 كيلوگرم د) هيچكدام 18ـ بهترين زمان چيدن قارچ از نظر شكل ظاهري چه موقع است؟ الف) ليه كلاهك رو به پايين باشد                                      ب) لبه كلاهك رو به افق باشد ج) لبه كلاهك رو به بالا باشد    د)الف و ج 19ـ مفهوم عبارت سورتينگ چيست؟ الف) بسته بندي                    ب)سفيد كردن                      ج) تفكيك كردن                   د)خشك كردن 20ـ فاصله زماني ضدعفوني كردن سالنها در طول مدت كشت چه ميزان است؟ الف) پس هر بار كشت             ب) پس از دو باركشت اقتصادي      ج) بعد از 60 روز               د) هيچكدام 21ـ در كدام روش كشت طول نايلون بلندتر است؟ الف) يك طبقه‌اي                   ب) چند طبقه اي                   ج) آويزان                            د) فرقي نمي‌كند 22ـ قارچي كه از ميزبان زنده سود مي‌برد و در قبال آن براي ميزبان هم نفع دارد قارچ …… ناميده مي‌شود. الف) انگل                           ب)گندروي                          ج) ساپروفيت                        د) همزيست 23ـ اسپورها در كدام قسمت از قارچ وجود دارد؟ الف) كلاهك                       ب) پايه                              ج) تيغه                              د) چتر قارچ 24ـ سوابق فسيلي قارچها به كدام دوران زمين شناسي بر‌مي‌گردد؟ الف) ژوراسيك و كامبرين          ب) كامبرين و دونين               ج) پركامبرين و دونين              د)مزوزوئيك و پركامبرين 25ـ كتب هند باستان قارچها را به چند دسته تقسيم مي‌كنند؟ الف) سمي و غير سمي             ب) سمي و دارويي                 ج) خوراكي و دارويي               د) ب و ج 26ـ لقب قارچ Amanita muscaria چيست؟ الف) هلولا                           ب) Mushroom                ج) Tood stool                 د) فرشته مرگ 27ـ صاعقه چه اثري بر روي خروج قارچها دارد؟ الف) ايجاد ازن                      ب) شوك الكتريكي                 ج) شوك نوري                      د) افزايش اكسيژن 28ـ قارچها به چه دليل براي بيماران مبتلا به كم خوني مفيدند؟ الف) لواستاتين                      ب) ويتامينK                      ج) ويتامين A                      د) فوليك اسيد 29ـ كداميك از موارد زير در تغيير رنگ كلاهكها و شكل قارچها مؤثرند؟ الف) نور و دما                      ب)نور و رطوبت                    ج) تهويه و نور                      د) تمام موارد 30ـ آفت مگس سركه مهمترين خسارت را در چه مورد از رشد خود و قارچ به وجود مي‌آورد؟ الف)بالغ ـ رشد رويشي             ب) شفيره ـ رشد زايشي           ج) لارو ـ رشد زايشي              د) لارو ـ رشد رويشي